Home Ekonomi ve Finans Enflasyon Nedir? – Ekonomi ve Finans

Enflasyon Nedir? – Ekonomi ve Finans

by Sefa MADAN
2 comments 394 views

Enflasyon en temel ve kısa tanımı, mal ve hizmetlerin fiyatlarının artmasıdır. Ancak konuya yabancı kişiler için yeterli bir tanım değildir. Çünkü fiyatlar tekil ürün veya hizmet olarak çeşitli nedenler ile artabilir. Her fiyat artışı enflasyon olarak yorumlanamaz. Enflasyon, belli bir mal veya hizmetin fiyatının artması değil, bir ekonomi içinde fiyatlar genel düzeyinin belirli bir süre içinde sürekli artış göstermesidir, diyerek ikinci bir tanım yaparsak biraz daha uzun fakat biraz daha anlaşılır olabilir. Ancak yineden enflasyonu doğru anlamak için bazı soruları yanıtlamak gerekir. Bu sorular “Enflasyon sebebi nedir?”, “Enflasyon artarsa ne olur?”, “Enflasyon etkisi nedir?”. Bu konuda daha çok soru yanıtlanabilir ama bundan fazlası ekonomistlerin işi. Ben burada herkesin anlayabileceği ve bilmesi gerekenler üzerine değineceğim. Bu yazı öğrenciler ve genel kitle için uygundur.

Enflasyon sebebi nedir?

Şu an aklıma gelen veya gelmeyen bir çok sebep enflasyona neden olabilir. Bunlardan bazılarını aşağıdaki gibi maddeler ile açıklamaya çalışayım.

  • Doğal Afetler: Örneğin bir ülkenin gıda üretimi yaptığı bölgesini sel, fırtına gibi bir afetin vurması gıda temininin azalmasına neden olacaktır. Arzı azalan gıdanın fiyatı artacaktır. Artan fiyat enflasyona neden olabilir. Her gıda fiyatı artışı enflasyona neden olmaz. Örneğin toplum tarafından az tüketilen sadece bir tür meyvenin fiyatının artması enflasyona neden olmazken, buğday, domates gibi tüketilen gıda içerisinde büyük paya sahip olan ürünler enflasyona neden olabilir.
  • Enerji Malliyetlerinde Artış: Örneğin Dünya’ya enerji sağlayan Orta Doğu’da yaşanan bir iç savaş enerji fiyatlarını arttıracak ve bu artış enflasyona sebep olabilecektir. Yine gıda da olduğu gibi enerjide de her enerji maliyeti artışı enflasyona neden olmayabilir. Rüzgar tribünü kurulumunda artan maliyet enflasyona neden olmazken petrol fiyatı artışı enflasyona neden olabilir.
  • İş Gücü Piyasasında Artış (Emeğin Fiyatının artışı): Özellikle yaşlı nüfusun arttığı, genç nüfusun veya çalışma çağındaki nüfusun görece az olduğu ülkelerde iş gücü fiyatı artmaya meğillidir ve bu artış enflasyona neden olabilir.
  • Yukarıda saydıklarım dışında salgın hastalıklar, terör olayları, iç savaşlar, yanlış ekonomi politikaları, siyasi istikrarsızlık, kur şokları, coğrafi keşifler, yeni icatlar, artan veya azalan nüfus, tüketim alışkanlıklarında değişme, gelişen teknoloji, ham maddenin doğada bitmesi gibi daha pek çok şey enflasyona neden olabilir.

Enflasyon artarsa ne olur?

Enflasyonun artması genel anlamda olumsuz bir durumdur. Elimizdeki para ile satın alabildiğimiz mal veya hizmet sayısı enflasyonun artışı nedeniyle azalır. Sonuç olarak artan enflasyon alım gücünü düşürür, yaşam maliyetini arttırır. Düşen alım gücü refağı düşürür. Düşen refah, yaşam kalitesini düşürür. Düşen yaşam kalitesi toplumda bazı etkilere neden olur.

Enflasyon etkisi nedir?

Enfalsyon sadece fiyatlar genel düzeyini arttırır, olarak tanımlasakda etkilerinden bahsetmezsek konu anlaşılamayacaktır. Enflasyonun artması tasarrufları azaltır. Tasarruf olmayınca sermaye azalar, sermaye olmayınca yatırımlar azalır. Yatırım olmayınca ekonomik açıdan bir çok denge alt üst olur. Örneğin işsizlik artar, büyüme hızı azalır.

Enflasyonun bu olumsuz ekonomik etkilerinin yanı sıra çok ciddi sosyal etkileri de bulunmaktadır. Bunları kısaca madeler halinde açıklamaya çalışayım.

  • Gelir dağılımının bozulması: Toplumda mal ve hizmeti sağlayan kesim enflasyona en iyi ayak uydurabilen kesimdir. Çünkü anlık olarak fiyat artışı doğal olarak gelir artışı yapabilirler. Örneğin A malını 20 liraya satan bir kimse enflasyon %10 olduğunda malın fiyatını 22 TL ye çıkartır. Bu kişinin kar marjının %10 olduğunu düşünürsek A malı 20 lirayken 2 lira kazanırken A malının fiyatı 22 lira olduğunda 2,20 lira kazanacaktır. Ancak işçi, memur, emekli vb. maaş ile geçinenler enflasyon artışına hızla ayak uyduramazlar. Uzunca bir süre fiyatlar sürekli artarken ay başında alınan maaş aynıdır.
  • Kolay yoldan para kazanma arzusu ile spekülasyon eğilimleri artar: Bunu en basit şekilde şöyle anlatabilirim. Bir market elindeki ürünü depoda tutarak sürekli artan fiyatlardan kar marjı üzerinde gelir amaçlayabilir. Ayrıca enflasyonu öngören kişi veya kurumlar borçlanarak esas olarak yatırımlarda kullanılması gereken sermayenin spakülatif işlemlerde kullanılmasına aracılık edebilir.
  • Gereksiz harcama yapılabilir veya sonra gerekecek mallara talep artabilir: Fiyat artacağı endişesi ile kişi veya kurumlar satın almaları arttırır. Bu durumda yangına körükle gitmeye benzer. Artan talep de artmakta olan enflasyonun daha da artmasına neden olur. Gerçekten ihtiyaç sahibinin ürüne ulaşması zorlaşır.
  • Bunların dışında bir takım psikolojik rahatsızlıklara neden olabilir.
  • Gelir yetersizliği bazı hırsızlık, gasp vb. suç oranlarının artmasına neden olabilir.

Son Söz

Herkes için Ekonomi ve Finans’ın anlaşılabilmesi kolaştırmayı amaçlayarak oluşturduğum kategorinin ilk yazısını okumuş bulundunuz. Tahmin edeceğiniz üzere bu yazı tesadüf değil. Hem Dünya da hemde Ülkemizde şu an enflasyon ortamı az yada çok var. Sürekli duyduğumuz enflasyon terimini sade ve kısa bir şekilde açıklamaya çalıştım umarım yararlı olmuştur. Yorumlarda buluşup yazının yararı yada eksik noktaları üzerine konuşabiliriz.

Photo by Karolina Grabowska from Pexels

Image by Tumisu from Pixabay

2 comments

Ali Yıldırım Aralık 12, 2021 - 11:21 am

Merhaba kardeşim,

Benim gibi finansal okur yazarlığı başlangıç seviyesinde olan kişiler için harika bir açıklamada bulunmuşsun.

Çoğu ekonomist, bu kadar sade ve anlaşılır bir dil kullanmadığı için maalesef bizler de ekonomiden veya ekonomik terimlerden hep uzak durmayı yeğliyoruz.

Serinin devamını sabırsızlıkla bekliyorum. Güzel yazılarını okumaya devam ediyorum.

Reply
Sefa MADAN Aralık 12, 2021 - 11:48 am

Teşekkür ederim, sizin de verdiğiniz bu destek ve motivasyon ile seri devam edecek…

Reply

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: